Tủ thờ Gò Công là một nét văn hóa đặc sắc của vùng Tây Nam Bộ, đã tồn tại hơn trăm năm và trở thành biểu tượng độc đáo của người dân. Làng nghề đóng tủ thờ Gò Công nằm tại ấp Ông Non và ấp Sơn Quy B, xã Tân Trung, phía Bắc thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang.
Tủ thờ Gò Công xuất hiện từ những năm đầu của thế kỷ XVII, khi những dòng người phương Bắc lần bước vào phương Nam nhằm mở cõi lập nghiệp. Các nghệ nhân đất Bắc đã tạo ra tủ thờ mang những đường nét chạm trổ tinh xảo. Theo dân gian truyền lại, ông Nguyễn Ngọc Hải, sinh năm 1890 và xuất thân từ thợ mộc, là người đầu tiên khởi xướng và có công phát triển nghề đóng tủ thờ Gò Công. Đến nay, nghề này đã trở thành một làng nghề truyền thống nổi tiếng khắp vùng Nam đất Bắc.
Tủ thờ Gò Công xuất hiện từ những năm đầu của thế kỷ XVII, khi những dòng người phương Bắc lần bước vào phương Nam nhằm mở cõi lập nghiệp. Các nghệ nhân đất Bắc đã tạo ra tủ thờ mang những đường nét chạm trổ tinh xảo. Theo dân gian truyền lại, ông Nguyễn Ngọc Hải, sinh năm 1890 và xuất thân từ thợ mộc, là người đầu tiên khởi xướng và có công phát triển nghề đóng tủ thờ Gò Công. Đến nay, nghề này đã trở thành một làng nghề truyền thống nổi tiếng khắp vùng Nam đất Bắc.
Tủ thờ Gò Công có kiểu dáng khá đơn giản, tương tự như chiếc hộp hình vuông. Đặc trưng của loại tủ này là hai cánh cửa ở mặt trước, đầu hai tấm trám cửa được bo tròn, bốn chân tủ thiết kế theo kiểu chân quỳ, không giống với kiểu chân hình mũi hài của tủ miền ngoài. Chất liệu đóng loại tủ thờ xưa thường là gỗ gõ đen, sườn đố hơi thô kệch, ván trám dày chặt nặng nề.
Tuy nhiên, càng về sau, để đáp ứng thị hiếu khách hàng, tủ được đóng bằng nhiều loại gỗ quý như mun, sến, lim, cẩm lai, trầm hương.
Để đóng một tủ thờ hoàn chỉnh, cần trải qua 6 công đoạn như cưa, tiện, mộc, cẩn, sơn, và ráp thành. Ngày nay, các công đoạn thủ công dần được thay thế bằng máy móc, nhưng nghệ nhân vẫn chăm chút các chi tiết chạm trổ để tạo nên tinh xảo và đẹp mắt hơn2. Mỗi chiếc tủ thờ Gò Công được nhận xét là một tác phẩm nghệ thuật có tính thẩm mỹ cao, và hoa văn trên tủ thường lấy cảm hứng từ các điển tích cổ, tạo nên dấu ấn văn hóa đặc trưng của vùng đất miền Tây Nam Bộ.
Mỗi chiếc tủ thờ Gò Công được nhận xét là một tác phẩm nghệ thuật có tính thẩm mỹ cao. Các hoa văn trên tủ thường lấy cảm hứng từ các điển tích cổ như “Bách tiên kỳ thú,” “Nhị thập tứ hiếu,” “Bát tiên quá hải,” và “Long phụng quần hào,” in đậm dấu ấn văn hóa của vùng đất Gò Công.
Tủ thờ Gò Công không chỉ để cất giữ đồ quý giá mà còn ẩn chứa nhiều ý nghĩa tâm linh trong đời sống của cư dân Nam Bộ. Đó là một hình ảnh gần gũi thân quen, trở thành nét văn hóa đặc sắc của mảnh đất mới đầy sinh động1. Nếu bạn muốn biết thêm về tủ thờ Gò Công, hãy ghé thăm cửa hàng trưng bày tại 477 Trần Văn Mười, Xuân Thới Thượng, Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh để khám phá sự độc đáo và tinh túy của sản phẩm này.
